อัปเดตกฎหมายใหม่ ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่องกำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศโดยทั่วไป พ.ศ. 2569 

กฎหมายใหม่ ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่องกำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศโดยทั่วไป พ.ศ. 2569 

กฎหมายฉบับเต็ม

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ปัญหาคุณภาพอากาศได้กลายเป็นประเด็นด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และความยั่งยืนที่ทุกภาคส่วนหลีกเลี่ยงไม่ได้ ล่าสุดประเทศไทยได้ประกาศ กฎหมายกำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศโดยทั่วไป ฉบับใหม่ ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของงานด้านสิ่งแวดล้อม 

สิ่งที่หลายองค์กรอาจยังไม่ตระหนักคือ 

กฎหมายฉบับนี้ “ไม่ได้กำหนดแค่ค่ามาตรฐานตัวเลข” แต่กำหนดลึกไปถึง “วิธีการตรวจวัดที่ยอมรับได้” และอ้างอิงแนวทางสากลจาก US EPA และ EU  

กำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศ 

บทความนี้ Innoจะมาสรุปให้ชัดในมุมผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจกฎหมายฉบับนี้อย่างเป็นระบบ และใช้ข้อมูลนี้เป็นฐานในการทำ Compliance และการตัดสินใจด้านเทคนิคได้อย่างถูกต้อง 

ภาพรวมกฎหมาย: จาก “ค่ามาตรฐาน” สู่ “มาตรฐานการวัด” 

กฎหมายฉบับใหม่นี้ถูกออกแบบมาเพื่อ 

• ยกระดับการคุ้มครองสุขภาพประชาชน 

• สร้างกรอบอ้างอิงเดียวกันสำหรับการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ 

• ลดความคลาดเคลื่อนของข้อมูลจากการใช้วิธีวัดที่ต่างกัน 

หัวใจสำคัญของกฎหมายคือ การเชื่อมโยง 3 องค์ประกอบเข้าด้วยกัน 

• พารามิเตอร์มลพิษทางอากาศ 
• ค่ามาตรฐานความเข้มข้น 
• วิธีการตรวจวัดที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล 

กล่าวได้ว่า นี่ไม่ใช่กฎหมายเชิงนโยบาย แต่เป็น กฎหมายเชิงเทคนิค (Technical Regulation) อย่างแท้จริง 

วิธีการตรวจวัดที่กฎหมายยอมรับ: ทำไมจึงสำคัญ 

ในอดีต หลายองค์กรให้ความสำคัญกับ “ตัวเลขผลการวัด” เป็นหลัก แต่กฎหมายฉบับใหม่นี้ชี้ชัดว่า หากวิธีการตรวจวัดไม่ถูกต้อง ต่อให้ตัวเลขสวย ก็อาจไม่ถูกยอมรับ 

กฎหมายระบุให้ใช้วิธีการที่ 

• เป็นไปตามหลักวิชาการ 

• ตรวจสอบย้อนกลับได้ (Traceable) 

• อ้างอิงแนวทางจาก US EPA และ EU  

กำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศ 

ตัวอย่างวิธีการที่ถูกระบุไว้ เช่น 

• Gravimetric 

• Beta Attenuation 

• TEOM 
• Chemiluminescence 
• Non-dispersive Infrared (NDIR) 

ตารางสรุป: พารามิเตอร์ – ค่ามาตรฐาน – วิธีการตรวจวัดที่ยอมรับได้ 

ตารางด้านล่างสรุปโครงสร้างสำคัญของกฎหมาย เพื่อให้เห็นภาพรวมในมุมการใช้งานจริง 

พารามิเตอร์	ลักษณะค่ามาตรฐาน	วิธีการตรวจวัดที่กฎหมายยอมรับ
PM₂.5	ค่าเฉลี่ย 24 ชม. / รายปี	Gravimetric, Beta Attenuation (BAM), TEOM, Light Scattering (ใช้ร่วมการอ้างอิง)
PM₁₀	ค่าเฉลี่ย 24 ชม. / รายปี	Gravimetric, Beta Attenuation, TEOM
SO₂	ค่าเฉลี่ยรายชั่วโมง / รายวัน	Ultraviolet Fluorescence
NO₂ / NOx	ค่าเฉลี่ยรายชั่วโมง / รายปี	Chemiluminescence
CO	ค่าเฉลี่ย 8 ชั่วโมง	Non-dispersive Infrared (NDIR)
O₃	ค่าเฉลี่ย 1 ชม. / 8 ชม.	Ultraviolet Absorption Photometry
โลหะหนักในฝุ่น (เช่น Pb)	ค่าเฉลี่ยรายปี	Gravimetric + Atomic Absorption Spectrometer (AAS)

หมายเหตุ: การเลือกใช้เครื่องมือวัด ต้องสามารถพิสูจน์ได้ว่าสอดคล้องกับวิธีการข้างต้นตามแนวทาง US EPA / EU 

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ: ความเสี่ยงที่องค์กรไม่ควรมองข้าม 

จากประสบการณ์ของ Inno ในงานด้านสิ่งแวดล้อม เรามองว่าความเสี่ยงหลักหลังจากกฎหมายฉบับนี้ประกาศใช้คือ 

• การใช้เครื่องมือที่ “วัดได้” แต่ไม่ “อ้างอิงมาตรฐาน” 

• การรายงานผลโดยไม่ระบุวิธีการตรวจวัด 

• การใช้ข้อมูลที่ไม่สามารถเทียบเคียงกับมาตรฐานสากลได้ 

ความเสี่ยงเหล่านี้ไม่ได้หยุดแค่ “ไม่ผ่านกฎหมาย”แต่กระทบถึง ความน่าเชื่อถือขององค์กรในระยะยาว 

อีกมุมมองที่สำคัญ: ระหว่าง “เครื่องมือ US EPA” กับ “การครอบคลุมพื้นที่ตรวจวัด” 

เมื่อพูดถึงกฎหมายฉบับใหม่ หลายองค์กรอาจเข้าใจว่า 

การปฏิบัติตามกฎหมาย = ต้องลงทุนเครื่องมือระดับ US EPA Reference Method เท่านั้น 

ซึ่งในเชิงเทคนิค นี่คือ “มาตรฐานสูงสุด” และให้ความแม่นยำที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล แต่ในเชิงการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมจริง แนวคิดนี้อาจไม่ตอบโจทย์ทั้งหมด 

ความจริงที่หลายองค์กรเผชิญ 

• เครื่องมือระดับ US EPA Reference มี ต้นทุนการลงทุนสูง 

• หนึ่งสถานีตรวจวัด ไม่สามารถสะท้อนภาพคุณภาพอากาศของทั้งพื้นที่ได้ 

• การติดตั้งจำนวนมากเพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่จริง มักเกินงบประมาณที่องค์กรรับได้ 

ในขณะเดียวกัน 

การละเลยการตรวจวัด หรือมีจุดตรวจวัดน้อยเกินไป ก็ไม่ใช่ทางเลือกที่ถูกต้อง 

ทางเลือกเชิงกลยุทธ์: เพิ่ม “ความครอบคลุม” ด้วย Monitoring ที่เหมาะสม 

กฎหมายฉบับนี้ แม้จะอ้างอิง US EPA และ EU แต่ ไม่ได้ปิดกั้นแนวคิดการบริหารจัดการคุณภาพอากาศเชิงระบบ 

แนวคิดที่เริ่มถูกใช้มากขึ้นในระดับสากลคือ ใช้เครื่องมืออ้างอิง (Reference Method) เป็น “จุดหลัก”
และใช้เครื่องมือ Monitoring ที่มีความแม่นยำเหมาะสม เป็น “เครือข่ายเสริม”

ประโยชน์ของแนวคิดนี้ 

• ลดต้นทุนการลงทุนโดยรวม 

• เพิ่มจำนวนจุดตรวจวัดให้ครอบคลุมพื้นที่จริง 

• มองเห็นแนวโน้ม (Trend) และการกระจายตัวของมลพิษได้ดีกว่า 

• ใช้ข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการเชิงป้องกัน ไม่ใช่แค่การรายงาน 

เปรียบเทียบแนวคิดเดียวกับการทำ “Fence Line Monitoring” 

หลักการนี้ ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นแนวคิดเดียวกับที่ใช้ในงาน Fence Line Monitoring ในโรงงานอุตสาหกรรม 

หลักการ Fence Line 

• ไม่วัดเพียงจุดปล่องหรือจุดอ้างอิงเดียว 

• กระจายจุดตรวจวัดรอบพื้นที่ (Perimeter) 

• ใช้ข้อมูลเชิงแนวโน้มเพื่อประเมินความเสี่ยงและการรั่วไหลของมลพิษ 

เมื่อประยุกต์กับคุณภาพอากาศในบรรยากาศ แนวคิดเดียวกันสามารถใช้ได้กับ 

• ชุมชนรอบโรงงาน 

• เขตเมือง 

• โครงการ Smart City 

• พื้นที่อ่อนไหว เช่น โรงเรียน โรงพยาบาล 

มุมมองเชิงผู้เชี่ยวชาญของ Inno 

Inno มองว่า คำถามที่ถูกต้อง ไม่ใช่ “ใช้เครื่องมือระดับไหน”
แต่คือ 

“ออกแบบระบบตรวจวัดอย่างไร ให้สอดคล้องกับกฎหมาย งบประมาณ และความเสี่ยงจริง” 

แนวทางที่สมดุลคือ 

• มี Reference Station ที่อ้างอิง US EPA / EU เพื่อความถูกต้องเชิงกฎหมาย 

• เสริมด้วย Monitoring Network ที่อ่านค่าได้ดี มีความเสถียร และต้นทุนย่อมเยากว่า 

• ใช้ข้อมูลร่วมกันเพื่อสร้างภาพรวมคุณภาพอากาศทั้งระบบ 

นี่คือการเปลี่ยนมุมคิดจาก Compliance-driven ไปสู่ Risk & Management-driven Environmental Monitoring